HIZLI OKUMA TEKNİKLERİ 

Her zaman her yerde bir şeyler okumak zorundayız, bir şeyleri okuyup anlamak zorundayız, hatta okuduklarımızı da anlatmak zorundayız. Fakat oku oku bu kitaplar, dosyalar, evraklar, ödevler, projeler… bitmiyor mu diyorsun? Belki de yeteri kadar hızlı okumuyorsun? Hızlı okuma tekniklerini öğrenerek, okumalarının hızını artırabilir, daha kısa zamanda daha çok şey okuyabilirsin. Ve böylece yetişmesi gereken her şeyi vaktinde yapabilirsin. Dakikada 150 kelime mi okumayı tercih edersin yoksa bu sayıyı 1000’e kadar çıkarmak mı? Tabii ki herkes daha hızlı okumak ve aynı zamanda okuduğunu anlamak ister. İşte bunun teknikleri var. Tüm bunları göz önünde bulundurup okumalarını yaparsan okumalarında daha verimli olabilirsin.

Neden hızlı okumalıyım?

Hızlı okuman için birçok neden var. Kariyerin için, eğitimin için, bilgi ve kültür seviyen için hızlı okuma senin için anahtar bir rol oynuyor. İşte hızlı okumanın nedenlerinden bazıları:

Hızlı okumayı öğrendiğinde aynı süre içerisinde daha fazla okuma imkanı bulacaksın.

Böylece zamandan tasarruf etmiş olacaksın.

Daha iyi anlayacak ve okuduklarını daha iyi hatırlayacaksın.

Bilgi dağarcığını artırma konusunda herkesten bir adım önde olacaksın. Kısa zamanda çok şey okuyup anlayarak daha geniş bilgi sahibi olacaksın.

Çağımızda hızla gelişen yenilikleri hızlı okuma alışkanlığın sayesinde yakından takip edebilecek, öğrenim hızını ve bilgi seviyeni artıracaksın.

Hızlı okuyarak zihin hareketlerini hızlandıracak ve karar verme işlemlerini çabuk geliştireceksin.

Okumayı yavaşlatan nedenler nedir ve bu nedenler nasıl ortadan kaldırılır onlara bir göz atalım:

Sesli okuma, okuyucuyu bir hayli yavaşlatıyor. Dudak kıpırdatarak okuma yaptığında aynı anda dudağını, gözlerini, dilini, boğazını, kulağını ve zihnini kullanırsın. Böylece okumaya odaklanma kapasiteni düşürürmüş olursun. Sesli okumayı engellemek için dişlerinin arasına kalem koyabilirsin. Hafif dinlendirici müzik eşliğinde okuma yapmak da sesli okumayı engelleyecektir.

Bazen okuduğumuzu iyice anladığımızdan emin olmak için kelimeleri tane tane okuruz. Önündeki metinleri tane tane okumaya kalkarsan bu kez de okumaktan çabuk sıkılırsın ve gözlerin yorulur. Bu da okumayı yavaşlatan bir etken oluyor. Tek tek, tane tane okuma yapıldığında kelimeler arası boşluklar oluşur ve bu boşlukları beynimiz alakasız şeylerle doldurmaya başlar. Mesela kelime aralarında beyin hayal kurar, plan yapar, başka şeyler düşünür. Bu yüzden de okunulan şey anlaşılmaz. Konsantrasyon azalır. Bu engeli bütünsel bir yaklaşımla çözmek mümkün, kelimeleri tek tek görmek yerine, bütünsel olarak görmemiz gerekir.

Tekrar tekrar geri dönüşler yapılarak okumalar da okuma hızını engeller. Geri dönüşler yaparak okumanın nedeni de okuduğumuzu anladığımızdan emin olmak. Bunun nedeni kendine güvensizlikten kaynaklanıyor. Okunulanı iyice yiyip yutmak için tekrar tekrar okumak tercih ediliyor. Halbuki bu zihni yormaktan başka bir işe yaramıyor. Okuduğunu tek seferde anlayacağına kendini şartlamalısın ve okurken elinde bir kağıt ile okuduklarını kapata kapata ilerleyerek geri dönmeden okuma ve anlama alışkanlığını artırmalısın.

Bazen okuduğumuz şeyin aslında nelerden bahsettiğini hiç bilmeden okumaya başlarız. Aslında sadece gözlerimiz kelimeler üzerinde geziyordur. Okumaya başlamadan önce okuduğumuz şey hakkında bilgi sahibi olmalıyız. Neden bu metni okuyoruz? Bu metin bize ne diyor? Ana fikri nedir? … tüm bunları bilirsek daha etkin bir okuma gerçekleştiririz.

Kelime dağarcığının yeterli olmaması da okumayı ve anlamayı yavaşlatır. Okuduğumuz şeyler beynimizde var olan bilgiler ile örtüşmezse okuduklarımız havada kalır ve beyin bunları bir bilgi olarak kapısından içeri almaz. Bu yüzden kelime dağarcığının genişletilmesi önemlidir.

Hızlı okumayı teknikleri ile öğren…

Hızlı Okuma adlı kitabın yazarı Mustafa Ruşen hızlı okuma tekniklerini üç bölüme ayırıyor.  Bunlar Çabukluk, Kavrama ve Bellek. Ve bu üst başlıklar altında çeşitli hızlı okuma teknikleri öneriyor:

Nasıl çabuk okuyabilirsin?

Çabuk okuma alışkanlığı elde edebilmek için gözümüze sürat ve çeviklik kazandırabiliriz, böylece sözcükleri tanıma hızımız artacaktır. Görme alanını geliştirmek, bu alandan tam olarak yararlanmak, okumada edinilen kötü alışkanlıklardan kurtulmak, okumada göze ritim kazandırmak çabukluğu artıracak eylemlerdir.

Bazı alıştırmalar:

Kelime kümeleri oluşturarak okuma, okuma hızını artırır. İkili, üçlü veya dörtlü kelime kümeleri oluştur. Bu kümelerin orta alt kısımlarına noktalar koy ve kaleminin ucunu bu noktalar üzerinde gittikçe hızlanan atlayışlar ile hareket ettir. Her duraklama noktasında kümeyi bir bütün olarak görmeye çalış. Böylece daha geniş bir alanı görür ve okumanı ona göre yapabilirsin.

Bir seferde birkaç satır birden görebilirsin. Bunun alıştırmasını şiirler okuyarak yapabilirsin. Bir seferde dört mısralık bir bölümü okumaya çalışmalısın. Bu alışkanlığı daha sonra diğer okumalarında da uygulayabilirsin.

Sayfalara bakış açın kuşbakışı 40-45 derece ve göz ile merin arasında 30-35 cm olmalı. Bu bakış açısını sağladıktan sonra sayfaları hızlı hızlı çevir ve tek seferde bir sayfada daha fazla kelime görebilme alıştırmaları yap.

Her okumada bir önceki okuma çabukluğunu aşmaya çalış ve kendini disipline et, amacına konsantre ol.

Çabukluk konusundaki çalışmaları tamamladıktan sonra, kavrama tekniklerini de geliştirebilirsin.

Aklımız hızla ilerlerken gözümüzle onun bu hızına yetişemeyebiliyoruz. Çünkü göz sırasıyla önüne gelenleri okurken, akıl daha önce okunanları düşünüyor olabilir, sonuçlar çıkarmaya uğraşıyor olabilir, yani akıl daldan dala konuyor olabilir. Bu yüzden okuma hızı ile düşünme hızı birbirine paralel olmalıdır. Burada kavrama için önemli olan yine kümeleyerek okuma yöntemidir. Böylece hızlı giden zihin hareketlerine hızlı bir okuma ile yetişilebilir.

Kavramayı artırabilmek için okunulan metnin anafikrini anlamak önemlidir. Anafikri anlamak içinde vurgulanan cümlelere dikkat etmek gerekir. “Bilhassa, bu nedenle, bu yüzden, bu sebeple, sonuç olarak, bunun sonucunda, özetle, aslında, genellikle” gibi kelimeler anafikri bulmamıza yardımcı olacaktır. Ayrıca okuma esnasında anafikirlerin altını çizersen bir dahaki okumalar için kolaylık sağlamış olursun.

Çabuk okuma tekniklerinin yanı sıra okuduğun metne sağdan soldan gelen uyarıcıları dikkate almadan odaklanırsan okuduklarını kavrama yetin artacaktır. Konu ilgilendiğin bir konuysa bu zaten kolay olacaktır. Fakat ilgini çekmeyen bir konuyu okumak durumunda kaldığında okuduklarını merak etme hissini edinebilirsen ve önyargılarından kurtulursan metne yoğunlaşman daha kolay olacaktır.

Ayrıca kelime dağarcığı ne kadar geniş olursa kavrama yeteneği de o kadar fazla olacaktır.

Belleğimi nasıl artıracağım?

Çabuk okuma ve kavrama meselesini hallettikten sonra sıra geldi belleğin artırılmasına. Okuduk okuduk fakat okuduklarımızı tabii ki hatırlamamız gerekiyor. Bunun da yolları var:

Kısa zaman aralıklarıyla tekrarlar yap

Okuduklarını daha önceki okuduklarınla karşılaştır, yorumlar yap

Zihnini geliştirmek için zihin alıştırmaları yap

Felsefe ağırlıklı konular okuyarak düşünce yeteneklerini geliştir

Okuduklarını arkadaşlarınla, yakınlarınla paylaş. Böylece onları hafızana iyice yerleştirebilirsin

Okumalarının yanlarına önemli olduğunu düşündüğün yerleri not al, bu bir özet gibi olabilir, metin kenarında anahtar sözcükler oluşturarak bir bakışta o konuyu hatırlayabilirsin

İşte bu tip yöntemlerle okuma hızını artırabilir, aynı zamanda daha fazla şey okuyabilir ya da arta kalan zamanını başka güzel şeylerle geçirebilirsin! Hızlı okuma tekniklerini öğrenerek geriye kalan zamanı istediğin gibi kullanma şansın varken, bunu denemelisin! Onlarca kitap okumak yerine, yüzlerce kitap okuyabilirsin. Derslerine çalışırken daha verimli olabilirsin. İş hayatında sana faydalı olacak her türlü bilgiye daha kısa sürede ulaşabilirsin. Şimdiden çalışmalara başlamalısın!

Kaynak kitap:

Ruşen, Mustafa. Hızlı Okuyarak Anlama ve Seçmeli Okuma Yöntemleri = speed reading, skimming, scanning, eye movement. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım, 1995.