Soru: H.Yalçın-Son günlerde SSK’dan eksik günler
nedeniyle idari para cezası aldık. İki defa üst üste ceza geldi. Bazen
ek-8 belgesi vermeyi unutuyoruz. Puantaj kayıtlarımızı sonradan
vermemize rağmen ceza uyguladılar. Dava açmamızı önerir misiniz?
Uygulama hakkında açıklayıcı bilgi vermenizi istiyoruz...
Öncelikle okuyucumuzun çok uzun olan sorusunu özetleyerek buraya
aldığımızı belirtmeliyim.
Sosyal Sigortalar Kanununa göre, sigortalıların Kuruma, her ay için 30
gün üzerinden bildirilmeleri gerekir. SSK uygulamasında her ay 30 gün
ve yıl 360 gün olarak kabul edilmektedir. Hayatın olağan akışı içinde
bir işçinin sürekli olarak aylık 30 gün çalışması her zaman mümkün
olmayabilir. Hastalık, iş kazası, ücretsiz izin, devamsızlık, yarım
günlü çalışma veya sözleşmeye dayalı kısmi çalışma gibi bazı
durumlarda sigortalıların 30 günden eksik, çalıştıkları gün sayıları
kadar Kuruma bildirim yapılır. Bu türden olan uygulamalar eksik gün
bildirimi olarak adlandırılmaktadır.
Bir kişinin iş yerinde yukarıda sayılan sebeplerle veya daha başka
nedenlerle her ay 30 gün sürekli olarak çalışamayacağı kabul edilmekle
birlikte, kanun koyucu uygulamanın kötüye kullanılmasını önlemek için
eksik gün bildirimini belirli kurallara bağlamıştır. Gerçekten, Sosyal
Sigortalar Kanununun 79’uncu maddesine göre;
“Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği
beyan edilen sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını açıklayan
bilgi ve belgelerin işverence prim bildirgelerine eklenmesi şarttır.
Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin
Kuruma verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin Kurumca geçerli
sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere ait primler
Kurumca re’sen tahakkuk ettirilerek 80’inci madde hükümlerine göre
tahsil olunur.”
Eksik gün sebebi süresinde bildirilmeli
Sigortalıların çalışmadıkları günlerin SSK’ya bildirilmesi ile ilgili
Kanunda yapılan bu düzenleme Yönetmelik ve genelgelerle
detaylandırılmıştır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ve
Genelgeler çerçevesinde mevcut uygulamayı şu şekilde açıklayabiliriz;
Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen Aylık Prim ve Hizmet Belgesinde
kayıtlı sigortalılardan ay içinde (30) günden az çalışan ve bu nedenle
gün sayısı ve ücreti gösterilen varsa, ek (8) belgesi ile birlikte
eksik gün ve ücret ödeme nedeni belgesiyle Kuruma verilmelidir.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ekinde ek (8) belge örneği
bulunmaktadır. Bilindiği gibi daha önce bu belge ek (10) olarak
adlandırılmaktaydı.
Ek (8) ve eki belgelerin en geç Aylık Prim ve Hizmet Belgesini verme
süresi içinde SGK’nın ilgili birimine verilmesi gerekir. Aylık prim ve
hizmet belgeleri takip eden ay sonuna kadar Kuruma verilmektedir. Ek
(8) ve eki belgelerinde bu süre içinde doğrudan verilmesi veya iadeli
taahhütlü posta yolu ile kuruma gönderilmesi gerekir.
Sosyal Sigortalar Kurumunun hayata geçirdiği “e-bildirge” projesi
çerçevesinde işverenler çalıştırdıkları sigortalıların çalışma gün
sayısı ve prime esas kazançlarını gösterir aylık prim ve hizmet
belgesini internetten göndermektedirler. Aylık prim ve hizmet belgesi
internetten gönderilmiş olsa bile eksik gün bildirimini içeren ek (8)
ve eki belgeler yukarıda açıklandığı üzere elden veya posta yolu ile
gönderilir. Bu belgelerin bugün için internet ortamından Kuruma
gönderilmesi mümkün değildir.
Eksik bildirim sebepleri
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde eksik gün bildirim sebebiyle
ek (8) ekinde kuruma verilecek belgeler açıklanmıştır. Buna göre;
-Sigortalının istirahatli olduğunu gösteren resmi kuruluşlara ait
sağlık tesisleri veya iş yeri hekimlerince düzenlenmiş hekim raporu,
-Sigortalının ücretsiz izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi,
- Sigortalının disiplin cezası alması, gözaltına alınması, tutukluluk
haline ilişkin belgeler,
-Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesi,
-En az işverenin imzasını havi puantaj kayıtları,
-Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle
iş yerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren
ilgili resmi makamlardan alınan yazı örneği, olarak sayılmıştır.
Bu belgeler dışında gerçekten sigortalının iş yerinde çalışmadığını
gösteren bir belge yasal süre içinde Kuruma verilirse şüphesiz kabul
edilecektir. Ancak bu konuda SSK Yönetim Kurulu yetkili kılınmıştır.
Yani, yukarıda sayılan belgeler dışındaki (30) günden az çalışan
sürelere ait geçerli belgeleri belirlemeye SSK Yönetim Kurulu
yetkilidir.
Süre dışında ibraz edilen belgelerin geçerliliği
Yukarıda sayılan hallere ilişkin belgelerin geriye yönelik olarak her
zaman düzenlenebilir nitelikte olanları, Aylık Prim ve Hizmet
Belgesinin verilmesi gereken aydan sonra verilmesi halinde işleme
konulmaz. Ancak, sonradan düzenleme imkanı olmayan veya resmi
nitelikteki belgeler sonradan da verilirse kurum tarafından
değerlendirilir.
Örneğin; İş yerinde 10 işçi çalıştıran bir işverenin işçilerinden
birisi Mayıs 2007 ayı içinde 15 gün istirahatli kalmıştır. Bu iş yeri,
Mayıs/2007 ayına ait “Aylık Prim ve Hizmet Bildirgesini” Haziran ayı
sonuna kadar Kuruma vermiştir. Ancak, raporlu işçinin prim gün sayısı
15 gün olarak beyan edilmiştir. İşverenin bu beyanı doğrudur. Fakat,
Haziran ayı sonuna kadar eksik gün bildirimi nedeniyle ek (8) ve
ekinde sağlık raporu Kuruma verilmemiştir. Sağlık raporu resmi bir
belge olduğu için sonradan da Kuruma verilebilir. Bu nedenden dolayı
sigortalıların çalışması 30 güne ibra edilmez.
Bu işçinin puantaj kaydına göre 15 gün bildirim yapıldığı ve söz
konusu puantajın süresinde verilmediği durumlarda ise sonradan ibraz
edilen belge geçerli kabul edilmeyecektir.
İdari para cezası
Eksik gün bildirimi sebebiyle Kanunda öngörülen süre içinde verilmeyen
Ek-8 belgesi için idari para cezası uygulanmaz. Ancak, Ek-8 ve eki
belgeleri yasal süresinde Kuruma vermeyen işverenin sonradan ibraz
ettiği belgeler geçerli kabul edilmezse, işverenden ek aylık prim ve
hizmet bildirgesi veya sosyal güvenlik destek bordrosu istenir. İşte,
süresi dışında verilen bu ek bildirgelerden dolayı idari para cezası
uygulanır. Bilindiği üzere, yasal süre dışında verilen her bir ek
aylık prim ve hizmet bildirgesi veya aylık sosyal güvenlik destek
bordrosu için asgari ücretin sekizde biri (1/8) oranında idari para
cezası verilir.
Sonuç olarak; aylık (30) günden eksik bildirilen sigortalıların eksik
gün bildirim nedenlerini gösterir belgeleri mutlaka Ek-8 belgesiyle
birlikte Kuruma vermek gerekir. Sonradan ibraz edilen belgeler birkaç
istisna dışına kabul edilmemektedir. Kabul edilme kıstası olarak, bu
belgelerin sonradan düzenlenebilecek nitelikte olmaması gerekiyor.
Eksik gün bildirimini içeren ve süresi dışında verilen belgelerle
ilgili olarak Yargıtay, geç ibraz edilen belgenin sonradan
düzenlenebilecek nitelikte olup olmadığına bakmaktadır. Resmi içerikli
veya noter tasdikli olmayan belgelerin geç ibraz edilmesi nedeniyle
kabul görmemesi halinde yargı yoluna başvurulurken bu hususların
dikkate alınması doğru olacaktır.
Kaynak: Türkiye Gazetesi
Şerif Akcan