SOSYAL SİGORTALAR KANUNUNDA İŞYERİNİN TARİFİ

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 5 inci maddesinde; “Bu kanunun uygulanmasında 2 nci maddede belirtilen sigortalıların işlerini yaptıkları yerler” iş yeri”dir.

İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ve araçlar da” işyeri”nden sayılmıştır.”

Denilmektedir.

Kanunun ifadesine göre, işin yapıldığı yerde hizmet akdine istinaden sigortalı çalıştırılıyor ise çalışılan yer işyeridir.

a) İşin niteliği ve yürütümü bakımından esas işin yapıldığı yere bağlı bulunan tamamlayıcı (mütemmim), ayrıntı (müteferri) yerler ve eklentiler (müştemilat) ile araçlarda işyerinden sayılmıştır.

Bir işin, esas işin tamamlayıcısı ve ayrıntısı olarak kabul edilmesi için, birinin faaliyetinin durması halinde amaçlanan çalışmanın elde edilememesi gerekir. Diğer bir ifade ile tamamlayıcı ve ayrıntı işlerinin yapılmaması durumunda iktisadi bütünlüğün ve neticenin sağlanamaması, ancak, birlikte bütünü meydana getirmesidir.

Örneğin; bir kumaş fabrikasında iplikten dokuma yapılması, dokumanın apresi, boyanması, desenlenmesi gibi üretim safhaları birbirini tamamlayıcı kısımlar olup, esas işin fer’ilerini teşkil eder. Bunlardan birinin, örneğin boyahanenin ayrı bir kısım olarak çalışması halinde, işyerine bağlı bir yer bahis konusu olduğundan boyahaneye ayrı bir işyeri numarası verilmeyecek olup anılan yer ayrı bir işyeri  sayılmayacaktır.

b) Kanunun 5inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen işyerinin eklentileri (müştemilat), işyeri sahası (hudutları) içerisinde bulunması durumunda, buralarda çalışan işçilerde asıl işyerinin sigortalıları sayılacaktır.

Eklentilerde sigortalı çalışmaması, işyerinden sayılan yer niteliğini değiştirmez.

c) Kanun gereğince işveren adına kayıtlı araçlarda işyerinden sayılmıştır.

İşyerinin faaliyetini teşkil eden üretim ve hizmetlerin yapılmasında kullanılan her türlü sabit ve hareketli araçlar işyeri kabul edilir. (Örneğin; kamyon, otobüs ,vinç, buldozer, ekskavatör gibi.)

d) Esas işin ayrıntısı ve tamamlayıcısı niteliğinde olan ve sigortalıları birbirine karışmayan işlerin ayrı ve bağımsız olarak yürütüldüğü yerler bağımsız işyeri sayılır.

e) Devamlı bir işyerinin içerisinde bulunan, ancak işyerinde yapılmakta olan işin tamamlayıcısı ve ayrıntısı özelliği olmayacak şekilde sair işverenler adına kurulu işyerleri, ayrı işyeri sayılır. (Örneğin; bir sinemanın içinde kantin, bir gemide büfe, bir otelin içinde lokanta ve berber işyeri gibi.) Bu durumlarda iç içe girmiş işyerleri bahis konusu olduğundan, ayrı ayrı işverenler tarafından hizmet akdine dayanarak sigortalı çalıştırma hali varsa, bunları bağımsız işyeri saymak gerekir.

f) ) Sadece özel sektöre ait tarım işlerinde uygulanmak üzere, aynı işverene ait tarım işlerinin yapıldığı işyerlerinin her birinin ayrı ayrı işyeri addedilerek tescili yerine, aynı işverenin aynı şehir, kasaba veya köyde bulunan birden çok işyerlerinden, aynı ilçe sınırları içinde olan, aynı nitelikte ve aynı işkolundaki tarım işlerinin tümü bir işyeri addedilip, hepsine bir tek sicil numarası verilmek suretiyle işlem yapılır.

g) Birden çok kara, hava ve deniz ulaştırma araçlarında işverenlik ve tescil işlemleri.
Aynı işverene ait, aynı iş kolunda bulunan birden çok kara, hava veya deniz ulaştırma araçlarına tek işyeri sicil numarası verilir.

h) Yapılan işin bir ilden diğer bir ile geçmesi veya devam etmesi halinde, işyerinin tescili, işin başladığı yeri çevresine alan Kurum ünitesince yapılır.