İNDİRİMLİ ORANA TABİ
İŞLEMLERDE KATMA DEĞER VERGİSİNDE MAHSUP DÖNEMİ
BAŞLIYOR!
Yazan : Yeminli Mali Müşavir Şükrü ŞENALP
(Kaynak: www.ubdt.com.tr)
Galatasaray Üniversitesi Öğretim Görevlisi
sukrusenalp@superonline.com
Tarih : 11 Mayıs 2006
İNDİRİMLİ ORANA TABİ
İŞLEMLERDE İADE EDİLECEK VERGİNİN ALT SINIRININ
TESPİTİNE İLİŞKİN KARAR (Karar Sayısı :
2006/10379)
Resmi Gazetenin 6 Mayıs 2006
CUMARTESİ - Sayı: 26160 nüshasında yukarıdaki başlıkla
yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararı 01 Ocak 2004 gününden
bu güne bekleyen bir sorunsalı çözmüş bulunmaktadır.
Bir vergilendirme döneminde
indirilecek katma değer vergisi toplamı, mükellefin
vergiye tâbi işlemleri dolayısıyla hesaplanan katma
değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki
fark sonraki dönemlere devrolunur ve iade edilmez. Şu
kadar ki, 28 inci madde uyarınca Bakanlar Kurulu
tarafından vergi nispeti indirilen teslim ve hizmetlerle
ilgili olup teslim ve hizmetin gerçekleştiği
vergilendirme döneminde indirilemeyen ve tutarı Bakanlar
Kurulunca tespit edilecek sınırı aşan vergi, bu
mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile
genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan
borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile
sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan
veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin
ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına
mahsuben ödenir. Yılı içinde mahsuben iade edilemeyen
vergi nakden iade edilir. Maliye Bakanlığı bu fıkranın
uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye
yetkilidir.
Bu karar ile; 3065 sayılı Katma Değer
Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin (2) numaralı
fıkrasına göre Bakanlar Kurulunca indirimli vergi
oranına tabi tutulan teslim ve hizmetler dolayısıyla
yüklenilen ve indirim yoluyla telafi edilemeyen katma
değer vergisinin 10.000.- YTL’ yi aşan kısmı yılı içinde
mahsuben iade edilir.
Vurgulamaya çalıştığımız bu
sorunsalın çözümünde tekstil, konfeksiyon ve deri
ürünlerinde katma değer vergisi oranının %18’den %8’e
indirilmesinin doğurduğu olumsuzlukların giderilme
kaygısının payı büyük olmuştur. Bu suretle aşağıda
ayrıntıları ile açıklayacağımız indirimli orana tabi
işlemler nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla telafi
edilemeyen katma değer vergisinin iadesi için, bundan
böyle bir yıl beklenmesine gerek kalmayacaktır.
İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLER
Yüklenilen vergilerin indirilememesi
halinde aylık bazda mahsuben yıllık bazda da nakden iade
edilecek olan indirimli orana tabi işlemler 17.07.2002
tarihli ve 2002/4480 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki
kararda %1 oranına tabi işlemlere ait I Sayılı Liste ile
%8 oranına tabi işlemlere ait II Sayılı Listede
sayılmıştır. Bu listelerde yer alan mal ve hizmetler ana
başlıkları ile aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
|
%1 ORANINA TABİ
İŞLEMLER |
%8 ORANINA TABİ
İŞLEMLER |
|
Bazı tarım ürünlerinin
toptan teslimi (Perakende teslimi %8 veya %18) |
Temel gıda maddeleri |
|
Toptan tahıl, kasaplık
hayvan, patates, kuru soğan, zeytinyağı (Perakende
teslimi %8) |
Yazarkasa ve takograf |
|
Buğday unu ve katkısız
ekmekler |
Sinema ve sanatsal
gösteriler |
|
Toptancı halinde
toptan taze sebze ve meyve teslimi (Perakende
teslimi %8) |
Özel okul, üniversite,
kreş |
|
Hayvan ve bitki
tohumlukları, fidanlar |
Kitap (Muzır neşriyat
%18) |
|
Ham post, derilerin
toptan teslimi (Perakende teslimi %18) |
Baskı ve yazı kağıdı
(Fotokopi kağıdı dahil) |
|
Kan ve kan
konponentleri |
Mama, kan ürünleri,
serum ve aşı |
|
Cenaze hizmetleri |
Hayvan yemleri ve
bunların imalinde kullanılan maddeler, saman |
|
Gazete ve dergiler
(Muzır neşriyat %18) |
İnsan, hayvan ve bitki
sağlığında kullanılan ilaçlar ve cihazlar |
|
Kullanılmış binek
otomobili |
Okul araç, gereçleri,
servis ve yurt hizmetleri |
|
Sakatlara mahsus
motorsuz taşıtlar ve tekerlekli koltuklar |
İplikler ve iplik
imali için hazırlanan her nevi filamentler,
lifler, vb |
|
Finansal kiralama |
Pamuklu, yünlü,
ipekli, sentetik, suni veya bunların
karışımlarından örme dahil her nevi mensucat |
|
Enerji santralleri
işletme hakkı |
İç ve dış giyim eşyası |
|
Konut inşasına ilişkin
inşaat taahhüt işleri |
İşlenmiş post, deri ve
köseleler ile bunların taklitleri ve bunlardan
mamul giyim eşyası |
|
|
Her nevi maddeden
mamul ayakkabı, terlik, çizme ve benzerleri |
|
|
Her nevi maddeden
mamul çanta, bavul, valiz ve benzerleri |
|
|
Halılar ve diğer
dokumaya elverişli maddelerden yer kaplamaları |
İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE KDV
İADESİ
Yukarıda %1 ve %8 oranında
vergilendirileceği belirtilen mal ve hizmetlerin
alımında, imalinde, inşasında veya işletilmesinde
kullanılan ham ve yardımcı maddelerin, genel giderlerin,
amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satın alınmasında
ödenen KDV’nin bir vergilendirme döneminde tahsil edilen
vergilerden indirimle giderilemeyen kısmından Bakanlar
Kurulunca belirlenen miktarı (2006 yılında 10.000.- YTL),
mükellefin vergi veya SSK prim borçlarına ya da döner
sermayeli kuruluşlardan, sermayesinin %51’i veya daha
fazlası kamuya ait işletmelerden, özelleştirme
kapsamındaki kuruluşlardan satın alınan mal ve hizmet
bedellerine mahsup ettirilecektir. Bu mahsuplara rağmen
bir takvim yılı boyunca indirim konusu yapılamayan
tutar, takvim yılının sonunda mükellefe nakden iade
edilecektir. Özel hesap dönemi tayin edilen
mükelleflerin nakit iadeleri de takvim yılı esasına göre
yapılacaktır. (Bkz. 15 numaralı KDV Sirküleri)
Ancak, 5035 sayılı Kanunun 11.
maddesiyle KDV Kanununa eklenen geçici 20. maddenin 4.
fıkrası hükmüne göre, indirimli orana tabi işlemlerden
doğan iadenin bu şekilde aylık mahsuben, yıllık da
nakden iadesini öngören hükmün uygulanmasında Bakanlar
Kurulu asgari tutar belirleme yetkisini, 2006 ve izleyen
yıllarda gerçekleştirilecek indirimli orana tabi
işlemler için geçerli olmak üzere, kullanmıştır.
Bu durumda 2005 yılında indirimli
oranda vergilenen işlemlerden doğan KDV iadelerinde
değişiklikten önceki uygulamanın geçerli olduğu
anlaşılmaktadır. Bu nedenle söz konusu işlemlerden doğan
iadeler iki ayrı bölüm olarak incelenecektir.
2005 YILINDA İNDİRİMLİ ORANA TABİ
İŞLEMLERDEN DOĞAN KDV İADESİNİN ESASLARI
KDV Kanununun 29. maddesinin 5035
sayılı Kanunla değişmeden önceki 2. fıkrası uyarınca,
Bakanlar Kurulu tarafından indirimli oranda
vergilendirilmesi ön görülen işlemlere ilişkin olarak
satın alınan mal ve hizmetlerle ilgili olup, bir takvim
yılı boyunca indirilmesi mümkün olmayan vergilerin iade
edilebilmesi imkanı getirilmiştir. Ancak, iade edilecek
tutar için bir alt limit getirilmesi konusunda Bakanlar
Kuruluna yetki verilmiştir. Bu yetkiler kullanılarak
yayımlanan 74, 76, 82 ve son olarak 98 Seri Nolu KDV
Genel Tebliğlerinde belirlenen esaslara göre indirimli
orana tabi işlemler nedeniyle indirilemeyen KDV’nin
iadesi aşağıdaki şekilde yapılmaktadır.
İADE UYGULAMASININ KAPSAMI
1 Ocak ile 31 Aralık tarihleri
arasında %1 ve %8 oranına tabi teslim ve hizmette
bulunan mükelleflerin, bu işlemlerine ilişkin olarak
satın aldıkları mal ve hizmetlere, amortismana tabi
iktisadi kıymetlere, genel giderlere ödedikleri ve o yıl
boyunca indirme imkanı bulamadıkları KDV, bu türde iade
kapsamına girmektedir. İndirimli orana tabi işlemlerle
ilgili olsa dahi, yıl içinde satışı yapılmayan veya
hizmeti gerçekleşmeyen işlemlere ilişkin satın alınan
mal ve hizmetlere ödenen KDV bu kapsama dahil
edilmeyecektir.
Öte yandan iade, indirimli orana tabi
teslim ve hizmetlerde bulunan mükellefleri
ilgilendirmektedir. Genel orana veya yükseltilmiş orana
tabi teslim ve hizmetler için indirimli orana tabi
alışların oluşu iade hakkı doğurmayacaktır. Örneğin;
Fındık, Antep fıstığı, yer fıstığı, ayçiçeği çekirdeği,
kabak çekirdeği, ceviz, leblebi gibi malları toptan
alırken %1 oranında KDV ödeyen kuruyemişçiler, bunları
perakende satarken %18 oranında KDV uygulayacaklarından
iade talep edemeyecektir. Bir başka deyişle, sadece
alımların indirimli orana tabi olması iade yapılmasını
gerektirmemektedir.
İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLER TAM
VEYA KISMİ İSTİSNA KAPSAMINDA OLMASINA KARŞIN İADE
İŞLEMLERİ BU KAPSAMDA YAPILMAYACAKTIR
İndirimli orana tabi işlemlerin tam
veya kısmi istisna kapsamında oluşu, bu bölümde
açıklanan iade mekanizmasının dışına çıkılmasını
gerektirmektedir. Örneğin, normalde %8 oranında
vergilenen kasaplık hayvan etlerinin, 285 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname kapsamında Olağanüstü Hal Bölge
Valililiğine teslim edilmesi halinde istisna
uygulanacağından, bu teslimler iade kapsamı dışında
tutulacaktır. Yine, toptan teslimi %1 oranına tabi olan
zeytinyağının ihraç edilmesi halinde bu işlemle ilgili
indirilemeyen vergiler, ihracatın yapıldığı dönem
itibariyle ihracat istisnası kapsamında indirim ve iade
konusu yapılabileceğinden, bu bölümdeki iade
hesaplamasına dahil edilmeyecektir.
İADE TUTARININ HESAPLANMASI
İade tutarı, 14.09.2000 tarihli 24170
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 74 Seri Nolu KDV Genel
Tebliğinde yapılan açıklamalara göre hesaplanacaktır.
Sözü edilen tebliğde yapılan
açıklamalara göre, iade tutarının hesaplanmasına Ocak
dönemi ile başlanacaktır. Bu ve bundan sonraki her
dönemde 1 Nolu KDV Beyannamesinin “Sonraki Dönemlere
Devreden KDV” ile ilgili 41. satırında bir rakam yoksa
bu dönem için iade doğmayacağından hiçbir hesaplama
yapılmayacaktır.
Bu satırda sonraki dönemlere devreden
KDV beyan edilmiş olması halinde, defter ve belgelerdeki
bu döneme ait kayıtlar esas alınmak suretiyle indirimli
orana tabi teslim ve hizmetlerden tahsil edilen KDV ile
bu işlemlere ilişkin yüklenilen KDV tutarları
bulunacaktır. İndirimli orana tabi işlemlere ait
yüklenilen KDV tutarı hesaplanan KDV’den daha az ise bu
dönem için iade edilecek KDV çıkmayacaktır. Yüklenilen
KDV’nin hesaplanan vergiden daha yüksek olması halinde
“İndirilemeyen vergi” tutarı bulunacaktır. Bu tutar Ocak
dönemi beyannamesinin 41. satırındaki rakamla mukayese
edilecek, küçük olan rakam bu döneme ait iade tutarı
olacaktır. Bir başka deyişle “Sonraki dönemlere
devreden KDV” rakamı “İndirilemeyen vergi” tutarından
küçükse bu rakam, büyükse “İndirilemeyen vergi” tutarı
Ocak dönemi iade rakamını verecektir. Bu
açıklamalarımızı bir örnek olay ve tablo ile izah etmek
gerekirse;
Şirket 2005/07–08–09–10–11
dönemlerinde finansal kiralama şirketlerine indirimli
orana tabi işlemlerle ilgili olarak fatura
düzenlemiştir. Şirket,
|
2005 Temmuz Döneminde |
72.639,00 YTL |
|
2005 Ağustos
Döneminde |
65.060,00 YTL |
|
2005 Eylül Döneminde |
99.034,65 YTL |
|
2005 Ekim Döneminde |
140.075,00 YTL |
|
2005 Kasım Döneminde |
189.334.00 YTL |
|
Toplam |
566.142,65 YTL |
Finansal kiralama satış geliri elde
etmiştir. Şirket bu tutarlar üzerinden % 1 oranında KDV
hesaplamış ve alıcı firmalardan tahsil emiştir.
Şirketin gerçekleştirmiş olduğu
indirimli orana tabi işlemlerinin bünyesine giren ve
indirim yoluyla giderilemeyen 72.548,76 YTL KDV tutarı
ise aşağıdaki gibi hesaplanmıştır;
|
BEYAN
DÖNEMİ |
YÜKLENİLEN K.D.V.
18% |
HES. K.D.V.
1% |
VERGİ
FARKI |
SON. DÖN.
DEVR. K.D.V. |
İADEYE KONU
K.D.V. |
İADE EDİLECEK
K.D.V. TOPLAMI
|
|
Ocak 05 |
|
|
0,00 |
|
0,00 |
0,00 |
|
Şubat 05 |
|
|
0,00 |
|
0,00 |
0,00 |
|
Mart 05 |
|
|
0,00 |
|
0,00 |
0,00 |
|
Nisan 05 |
|
|
0,00 |
|
0,00 |
0,00 |
|
Mayıs 05 |
|
|
0,00 |
|
0,00 |
0,00 |
|
Haziran 05 |
|
|
0,00 |
|
0,00 |
0,00 |
|
Temmuz 05 |
10.098,86 |
726,39 |
9.372,47 |
13.515,17 |
9.372,47 |
9.372,47 |
|
Ağustos 05 |
13.284,20 |
1.000,33 |
12.283,87 |
10.588,53 |
10.588,53 |
19.961,00 |
|
Eylül 05 |
8.537,31 |
640,61 |
7.896,70 |
76.509,26 |
7.896,70 |
27.857,70 |
|
Ekim 05 |
12.000,64 |
1.400,75 |
10.599,89 |
81.568,59 |
10.599,89 |
38.457,59 |
|
Kasım 05 |
28.627,75 |
1.893,34 |
26.734,41 |
95.679,64 |
26.734,41 |
65.192,00 |
|
Aralık 05 |
|
|
0,00 |
95.612.55 |
0,00 |
65.192,00 |
|
|
|
|
|
|
65.192,00 |
|
|
TOPLAM:
|
72.548,76
|
5.661,42
|
66.887,34
|
YÜKLENİLEN KDV
TUTARI |
65.192,00 |
|
NAKİT İADE ALT
SINIRI |
10.000,00 |
|
TALEP EDİLEN
KDV TUTARI |
55.192,00 |
ASGARİ TUTAR (NAKİT İADE ALT SINIRI)
Bu kapsamda iade yapılacak asgari
tutarlar Bakanlar Kurulunca belirlenmektedir. Bu
belirleme yapılmadan iade talep edilmesi mümkün
değildir. 2002/3606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
2001 yılı için bu rakam 4 milyar lira olarak belirlenmiş
ve bundan sonraki yıllar için aksine bir karar
alınmadığı sürece bu rakamın Vergi Usul Kanununa göre
belirlenen yeniden değerleme oranında artması
öngörülmüştür. 2005 yılı için bu rakam 10.000.- YTL
olarak belirlenmiş bulunmaktadır.
Yukarıda yapılan hesaplamalar sonucu
iade edilecek KDV tutarı, iade talebinin yapıldığı
vergilendirme dönemine ait KDV beyannamesindeki “Sonraki
dönemlere devreden KDV” satırında eksilme yönünde
düzeltme yapılmak suretiyle iade talebinde
bulunulacaktır. Maliye Bakanlığınca iade talebinde
bulunulacağı belirtilen dönemlere ait beyanname verme
tarihleri hak düşürücü süre olup, bu tarihten sonra
düzeltme beyannamesi ile iade talebinde bulunulması
kabul edilmemektedir. 85 Seri Nolu KDV Genel Tebliğinin
(A/2) bölümünde, ilgili yıl için geçerli alt sınırı aşan
iade tutarlarının, izleyen yılın Kasım ayına kadar
verilecek 1 Nolu KDV Beyannamesi ile talep edilebilmesi
kararlaştırılmıştır.
2006 YILINDA İNDİRİMLİ ORANA TABİ
İŞLEMLERDEN DOĞAN KDV İADESİNİN ESASLARI
MAHSUBEN İADE
Yazımızın başlangıcında belirtildiği
üzere; Bakanlar Kurulu İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE
İADE EDİLECEK VERGİNİN ALT SINIRININ TESPİTİNE İLİŞKİN
KARAR’ nda 10.000.- YTL alt sınırı 2006 yılı için
belirlemiştir. 2007 ve izleyen takvim yılları için bu
sınır, bir önceki yıldaki tutarın, Vergi Usul Kanunu
hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında
artırılması suretiyle uygulanır. Bu şekilde yapılacak
hesaplamada, 50 YTL ve daha düşük tutarlar dikkate
alınmaz, 50 YTL’den fazla olan tutarlar ise 100 YTL’nin
en yakın katına yükseltilir.
Aylık bazda belirlenen bu tutar
yukarıda verdiğimiz örnekte yapılan yıllık uygulamanın
aylık bazda yapılmasından başka bir şey değildir.
Tutarı Bakanlar Kurulunca tespit
edilecek sınırı aşan vergi (2006 için 10.000.- YTL), bu
mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile
genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan
borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile
sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan
veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin
ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına
mahsuben ödenir.
Sözü edilen bu mahsubun talep
edilmesi halinde teminat, Yeminli Mali Müşavir Tasdik
Raporu veya inceleme raporu aranılmaksızın ve miktarına
bakılmaksızın bu talebin yerine getirileceği tabiidir.
Ancak, miktarına bakılmaksızın bu işlemin yerine
getirilmesi için, ilgili dönem için mahsuben iade
edilecek KDV’nin hesaplanmasına ait bir çizelgenin vergi
dairesine ibraz edilmesi gerekliliği de açıktır. Burada
dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan bir
tanesi, KDV alacağının SSK Müdürlüğü hesabına intikal
ettiği tarihte prim borcunun vadesinin geçmiş olması
halinde, prim borcu içinde gecikme zammı
uygulanabilecektir. Bu kapsamdaki iadelerin vergi ve SSK
Prim borcuna mahsubunda, ihracat istisnasındaki
mahsuplar için belirlenen usul ve esasların aynısı
geçerli olacaktır.
Bu mahsuplara rağmen bir takvim yılı
boyunca indirim konusu yapılamayan tutar, takvim yılı
sonunda mükellefe nakden iade edilecektir.
TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNDE
İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLER VE BİR ÖRNEK ÇALIŞMA
Aşağıdaki tabloda, tekstil ve
konfeksiyon sektörüne ait ve uygulama örnekleri ile
uyuşan bir çalışma bulunmaktadır. Örnek olayımızda,
genel orandaki ve indirimli orandaki vergiler ile
vergisiz işlemlerin mamuldeki katkıları aşağıdaki
tabloda görüldüğü şekilde,
|
Birimi Oluşturan
Unsurlar |
|
Birim Değişken
KDV |
Mamuldeki Katkı
Yüzdesi |
|
%8 Vergili Kumaş Malz. |
1 |
8,00% |
29,07% |
|
%18 Vergili GÜG ve
Malzeme |
1 |
18,00% |
55,12% |
|
Vergisiz Kumaş, GÜG |
1 |
0,00% |
8,26% |
|
Vergisiz İşçilik
|
1 |
0,00% |
7,55% |
|
|
|
|
100,00% |
Belirlenmiştir. Bu tablo firmadan
firmaya değişkenlik göstermesine rağmen, yaklaşık birçok
işletmede bu oranlarda gerçekleşmektedir. 1.000.000.-
YTL maliyet bedeli varsaydığımızda, başa baş noktasında
146.273,38YTL KDV yüklenilmektedir.
|
Birimi Oluşturan
Unsurlar |
|
Birim Değişken
KDV |
Başabaş Noktasında
KDV'li Satış Tutarı |
|
%8 Vergili Kumaş Malz. |
1 |
8,00% |
315.978,26 |
|
%18 Vergili GÜG ve
Malzeme |
1 |
18,00% |
672.195,12 |
|
Vergisiz Kumaş, GÜG |
1 |
0,00% |
82.600,00 |
|
Vergisiz İşçilik
|
1 |
0,00% |
75.500,00 |
|
|
|
|
1.146.273,38 |
Mamulün %10 karlılıkla satıldığı bir
durumda hesaplanan vergi ve yüklenilen farkı aşağıdaki
tabloda belirtildiği şekilde oluşmaktadır. Mahsuben
iadeye konu edilecek tutar, yukarıda yapılan açıklamalar
da göz önünde tutularak 58.273.- YTL baz alınarak
hesaplanacaktır.
|
10,00% |
1.100.000 YTL |
88.000 YTL |
Hesaplanan KDV |
8,00% |
|
|
|
146.273 YTL |
Yüklenilen KDV |
13,30% |
|
|
|
58.273 YTL |
Yüklenilen
Farkı |
5,30% |
Yapılacak olan hesaplamalarda
“Sonraki dönemlere devreden KDV” ile yukarıda
belirtildiği şekilde kıyaslama yapılacağı ve 2006 yılı
için belirlenen 10.000.- YTL’nin mahsuben iade dışında
tutulması gerekliliği açıktır.
SONSÖZ
İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE İADE
EDİLECEK VERGİNİN ALT SINIRININ TESPİTİNE İLİŞKİN KARAR
(Karar Sayısı: 2006/10379) yüklenilen verginin ortalama
altı ay boyunca firmalar üzerindeki yükünü ortadan büyük
ölçüde kaldırmaktadır. Maliye Bakanlığınca uygulamaya
yön verecek olan Genel Tebliğin kısa zamanda
yayınlanması mükellefleri rahatlatacaktır.
|